Ruby 3.0.0-preview2'nin yayınlandığını duyurmaktan memnuniyet duyuyoruz. Bu sürüm birçok yeni özellik ve performans iyileştirmesi içermektedir. ## Statik Analiz ### RBS RBS, Ruby programlarındaki tipleri tanımlamada kullanılan bir dildir. RBS'yi destekleyen tip kontrol edicileri (TypeProf ve diğer araçlar da dahil), RBS tanımlamaları ile birlikte Ruby programlarını çok daha iyi anlayacaklardır. RBS ile sınıfların ve modüllerin tanımını yazabilirsiniz: bir sınıfta tanımlanmış metodlar, örnek değişkenleri ve bu değişkenlerin tipleri, ve miras/mix-in ilişkisi. RBS'nin amacı Ruby programlarında sıkça görülen desenleri desteklemektir. RBS, union tiplerinin de dahil olduğu gelişmiş tipleri, metod aşırı yüklemeyi, ve genelleyicileri yazmaya izin verir. Ayrıca _arayüz tipleri_ ile ördek tiplemesini de destekler. Ruby 3.0 `rbs` gem'i ile gelmektedir, bu gem RBS ile yazılmış tip tanımlarını ayrıştırma ve işlemeye izin verir. Aşağıdaki kod sınıf, modül ve sabit tanımlamalarını içeren, RBS için küçük bir örnektir. ``` rbs module ChatApp VERSION: String class Channel attr_reader name: String attr_reader messages: Array[Message] attr_reader users: Array[User | Bot] # `|`, union tip anlamına gelmektedir, `User` ya da `Bot`. def initialize: (String) -> void def post: (String, from: User | Bot) -> Message # Metod aşırı yükleme destekleniyor. | (File, from: User | Bot) -> Message end end ``` Daha fazla ayrıntı için [rbs gem'inin README](https://github.com/ruby/rbs)'sine bakınız. ### TypeProf TypeProf, Ruby ile paketlenmiş bir tip analizi aracıdır. Şu anda TypeProf, bir çeşit tip çıkarımı olarak hizmet vermektedir. TypeProf, sade (tiplerin belirtilmediği) Ruby kodunu okur, hangi metodların tanımlandığını ve bu metodların nasıl kullanıldığını analiz eder, ve RBS biçiminde prototip bir tip imzası oluşturur. İşte basit bir TypeProf demosu. Örnek bir girdi: ``` ruby # test.rb class User def initialize(name:, age:) @name, @age = name, age end attr_reader :name, :age end User.new(name: "John", age: 20) ``` Örnek bir çıktı: ``` $ typeprof test.rb # Classes class User attr_reader name : String attr_reader age : Integer def initialize : (name: String, age: Integer) -> [String, Integer] end ``` TypeProf'u, girdiyi "test.rb" olarak kaydederek ve "typeprof test.rb" komutunu çağırarak çalıştırabilirsiniz. Ayrıca [TypeProf'u çevrimiçi deneyebilirsiniz](https://mame.github.io/typeprof-playground/#rb=%23+test.rb%0Aclass+User%0A++def+initialize%28name%3A%2C+age%3A%29%0A++++%40name%2C+%40age+%3D+name%2C+age%0A++end%0A++%0A++attr_reader+%3Aname%2C+%3Aage%0Aend%0A%0AUser.new%28name%3A+%22John%22%2C+age%3A+20%29&rbs=). (Burası TypeProf'u sunucu tarafında çalıştırır, yani eğer çalışmazsa kusura bakmayın!) Ayrıntılar için [belgelendirmeye](https://github.com/ruby/typeprof/blob/master/doc/doc.md) ve [demolara](https://github.com/ruby/typeprof/blob/master/doc/demo.md) bakın. TypeProf şu anda deneysel ve oturmuş değil; Ruby'nin sadece bir alt kümesi destekleniyor, ve tip hatalarının tespit edilmesi kısıtlıdır. Fakat TypeProf, dil özelliklerinin kapsamasını, analiz performansını ve kullanılırlığı hızlıca artırmak için gelişmektedir. Herhangi bir geri bildirime çok ihtiyacımız var. ## Ractor (deneysel) Ractor, thread güvenliği endişeleri olmadan paralel çalıştırma özelliğini sağlamak için tasarlanan eşzamanlı soyutlama gibi bir aktör-modeldir. Birden fazla ractor yapabilirsiniz ve bunları paralelde çalıştırabilirsiniz. Ractor thread-güvenli paralel programlar yapmanıza izin verir çünkü ractor'lar normal nesneleri paylaşmazlar. Ractor'lar arasındaki iletişim mesaj geçirme ile desteklenir. Nesnelerin paylaşılmasını kısıtlamak için Ractor, Ruby'nin sözdizimine bazı kısıtlamalar getirir (birden fazla Ractor yoksa, değişiklik yoktur). Belirtim ve gerçekleme henüz tam oturmamıştır ve ileride değişecektir, bu sebeple bu özellik deneysel olarak işaretlenmiştir ve ilk `Ractor.new`'de "deneysel özellik" uyarısı gösterilir. Aşağıdaki küçük program `n.prime?`'ı (`n` nispeten büyük bir tamsayıdır) iki ractor ile paralelde hesaplar. Bu programın çalışması paralel bilgisayarda ardışık bir programa göre aşağı yukarı 2 kat daha hızlıdır. ``` ruby require 'prime' # r1 ve r2'deki, tamsayıların gönderildiği n.prime? paralelde çalışır r1, r2 = *(1..2).map do Ractor.new do n = Ractor.recv n.prime? end end # parametreleri gönder r1.send 2**61 - 1 r2.send 2**61 + 15 # 1. ve 2. deyimin sonuçlarını bekle p r1.take #=> true p r2.take #=> true ``` Daha fazla ayrıntı için [doc/ractor.md](https://github.com/ruby/ruby/blob/master/doc/ractor.md)'ye bakın. ## Fiber Zamanlayıcı `Fiber#scheduler` bloklayan işlemleri kesmek için tanıtılmıştır. Bu, var olan kodu değiştirmeden hafif eşzamanlılığa izin verir. Nasıl çalıştığının genel bir bakış için ["Beni Bekleme, Ruby 3'te Ölçeklenebilir Eşzamanlılık"](https://www.youtube.com/watch?v=Y29SSOS4UOc)'ı izleyin. Şu anda desteklenen sınıf ve metodlar: - `Mutex#lock`, `Mutex#unlock`, `Mutex#sleep` - `ConditionVariable#wait` - `Queue#pop`, `SizedQueue#push` - `Thread#join` - `Kernel#sleep` - `Process.wait` - `IO#wait`, `IO#read`, `IO#write` ve ilişkili metodlar (`#wait_readable`, `#gets`, `#puts`, vb. gibi). - `IO#select` *desteklenmemektedir*. (Async gem'ini bağlantılarla açıkla). Bu örnek program birden çok HTTP isteğini eşzamanlı olarak gerçekleştirecektir: (Bunu açıkla:) 1. async dışsal bir gem 2. async bu yeni özelliği kullanır ``` ruby require 'async' require 'net/http' require 'uri' Async do ["ruby", "python", "c"].each do |topic| Async do Net::HTTP.get(URI "https://www.google.com/search?q=#{topic}") end end end ``` ## Diğer Dikkate Değer Yeni Özellikler * Tek satırlık desen eşleştirme şimdi `in` yerine `=>` kullanıyor. ``` ruby # sürüm 3.0 {a: 0, b: 1} => {a:} p a # => 0 # sürüm 2.7 {a: 0, b: 1} in {a:} p a # => 0 ``` * Bulma deseni eklendi. ``` ruby case ["a", 1, "b", "c", 2, "d", "e", "f", 3] in [*pre, String => x, String => y, *post] p pre #=> ["a", 1] p x #=> "b" p y #=> "c" p post #=> [2, "d", "e", "f", 3] end ``` * Sonsuz metod tanımı eklendi. ``` ruby def square(x) = x * x ``` * `Hash#except` şimdi gömülü. ``` ruby h = { a: 1, b: 2, c: 3 } p h.except(:a) #=> {:b=>2, :c=>3} ``` * Hafıza görünümü deneysel bir özellik olarak eklendi. * Bu, uzantı kütüphaneleri arasında sayısal bir dizi ve bir biteşlem görüntüsü gibi ham bir hafıza alanını takas etmek için yeni bir C-API'ıdır. Uzantı kütüphaneleri ayrıca şekil, öğe biçimi, vb. içeren hafıza alanlarının üstverilerini de paylaşır. Bu gibi üstverileri kullanarak, uzantı kütüphaneleri çok boyutlu dizileri bile uygun şekilde paylaşabilirler. Bu özellik Python'ın tampon protokolüne danışılarak tasarlanmıştır. ## Performans iyileştirmeleri * Birçok geliştirme MJIT'te gerçeklenmiştir. Ayrıntılar için NEWS'e bakınız. * Uzun bir kodu IRB'ye yapıştırmak, Ruby 2.7.0'da gelene göre 53 kat daha hızlı. Örneğin, [şu örnek kodu](https://gist.github.com/aycabta/30ab96334275bced5796f118c9220b0b) yapıştırmak için gereken zaman 11.7 saniyeden 0.22 saniyeye düşmüştür. ## 2.7'den bu yana diğer dikkate değer değişiklikler * Anahtar sözcük argümanları diğer argümanlardan ayrılmıştır. * Prensipte, Ruby 2.7'de bir uyarı yazdıran kod çalışmayacaktır. Ayrıntılar için [belgeye](https://www.ruby-lang.org/tr/news/2019/12/12/separation-of-positional-and-keyword-arguments-in-ruby-3-0/) bakınız. * Bu arada argüman yönlendirme artık sondaki argümanları da destekliyor. ``` ruby def method_missing(meth, ...) send(:"do_#{ meth }", ...) end ``` * `$SAFE` özelliği tamamiyle silindi; şimdi sadece normal bir global değişken. * Geriizleme sırası Ruby 2.5'te tersine çevrildi, fakat bu iptal edildi. Şimdi Ruby 2.4'teki gibi bir davranış söz konusu; hata mesajı ve istisnanın meydana geldiği satır numarası ilk olarak yazdırılır, daha sonra ise çağırıcıları yazdırılır. * Bazı standart kütüphaneler güncellendi. * RubyGems 3.2.0.rc.1 * Bundler 2.2.0.rc.1 * IRB 1.2.6 * Reline 0.1.5 * Aşağıdaki kütüphaneler artık paketlenmiyor. Bu özellikleri kullanmak için denk gelen gem'leri kurun. * net-telnet * xmlrpc * Şu varsayılan gem'ler paketlenmiş gem'ler olarak düzenlendi. * rexml * rss * Aşağıdaki stdlib dosyaları şimdi varsayılan gemler ve rubygems.org'da yayınlandı. * abbrev * base64 * English * erb * find * io-nonblock * io-wait * net-ftp * net-http * net-imap * net-protocol * nkf * open-uri * optparse * resolv * resolv-replace * rinda * securerandom * set * shellwords * tempfile * time * tmpdir * tsort * weakref Daha fazla ayrıntı için [NEWS](https://github.com/ruby/ruby/blob/v3_0_0_preview2/NEWS.md)'e ya da [işleme loglarına](https://github.com/ruby/ruby/compare/v2_7_0...v3_0_0_preview2) bakın. Bu değişikliklerle birlikte, 2.7.0'dan bu yana [3776 dosya değişti, 181573 ekleme yapıldı(+), 145096 silme yapıldı(-)](https://github.com/ruby/ruby/compare/v2_7_0...v3_0_0)! Lütfen Ruby 3.0.0-preview2'yi deneyin, ve bize herhangi bir geri bildirim verin! ## İndirin * SIZE: 19378626 SHA1: 25363b20225850224e7835e99906c52f2ff57792 SHA256: 9de8661565c2b1007d91a580e9a7e02d23f1e8fc8df371feb15a2727aa05fd9a SHA512: 6fa4191425ae71e41894b60bd9c31d483a562ee8216886360ce18238ab48115b95be0367708612c45f634e7584fba8940a524ba0113ce0f36ce4df78a112d0b7 * SIZE: 14244252 SHA1: 54e4d3892ce480106382bd2d36dd7395e01b0f2a SHA256: 03078e82d4fb55c13837c69e56565fc49c451d11b1ca5e1b075d990d0957f181 SHA512: 8b0e6e3ba7e5f95586b4438d965e7b09187ad599f4ac22dec3db7b176358514fe0c0890dde8912fef1ef92ffcde3f6f1228178eabadcf3a05601e5b6f05881ae * SIZE: 23907144 SHA1: 064ee265c94b3df87e737622ba84437ea0d6aeaf SHA256: 19e295ae50934ddac2b366f0c7c8de9bd710d596b76eba02152f3641e5ce2b23 SHA512: 598def50ef9e8ae1f44e05ff2c4e35acf252437286f08644ba5e301ebff2db399140bafa72868877100d6ffa736a4474cb7b99ecea8bdf835ed113ab250bb3d9 ## Ruby nedir Ruby ilk olarak Matz (Yukihiro Matsumoto) tarafından 1993'te geliştirilmiştir, ve şu anda Açık Kaynak olarak geliştirilmektedir. Birçok platformda çalışır ve tüm dünyada genellikle web geliştirmesi için kullanılır.