Ruby
1 | 2 | 3 | 4

Ruby trong 20 phút

Bây giờ, hãy nhìn sâu hơn vào chương trình mới của chúng ta, chú ý các dòng đầu tiên bắt đầu bằng dấu thăng (#). Trong Ruby, bất cứ thứ gì trên một dòng sau dấu thăng đều là chú thích và bị trình thông dịch bỏ qua. Dòng đầu tiên của tệp là một trường hợp đặc biệt, trên các hệ điều hành giống Unix, nó cho shell biết cách chạy tệp. Các chú thích còn lại chỉ để giải thích rõ ràng hơn.

Method say_hi của chúng ta đã trở nên phức tạp hơn một chút:

# Say hi to everybody
def say_hi
  if @names.nil?
    puts "..."
  elsif @names.respond_to?("each")
    # @names is a list of some kind, iterate!
    @names.each do |name|
      puts "Hello #{name}!"
    end
  else
    puts "Hello #{@names}!"
  end
end

Bây giờ nó kiểm tra biến thực thể @names để đưa ra quyết định. Nếu giá trị là nil, nó chỉ in ra ba dấu chấm. Chẳng có lý do gì để chào không ai cả, đúng không?

Lặp vòng — hay còn gọi là Iteration

Nếu đối tượng @names phản hồi method each, thì đó là thứ có thể lặp qua được, vậy hãy lặp qua nó và chào từng người một. Cuối cùng, nếu @names là bất cứ thứ gì khác, cứ để nó tự động được chuyển thành chuỗi ký tự và thực hiện lời chào mặc định.

Hãy xem kỹ hơn bộ lặp đó:

@names.each do |name|
  puts "Hello #{name}!"
end

each là một method nhận một khối mã (block) rồi chạy khối mã đó cho mỗi phần tử trong danh sách, và phần nằm giữa do và end chính là khối mã đó. Một block giống như một hàm ẩn danh hoặc lambda. Biến nằm giữa hai dấu gạch đứng là tham số của block này.

Điều xảy ra ở đây là với mỗi phần tử trong danh sách, name được gán bằng phần tử đó, và sau đó biểu thức puts "Hello #{name}!" được thực thi với tên đó.

Hầu hết các ngôn ngữ lập trình khác xử lý việc duyệt qua một danh sách bằng vòng lặp for, trong C trông giống như thế này:

for (i=0; i<number_of_elements; i++)
{
  do_something_with(element[i]);
}

Cách này hoạt động được, nhưng không thanh lịch lắm. Bạn cần một biến tạm như i, phải tính xem danh sách dài bao nhiêu, và phải giải thích cách duyệt qua danh sách. Cách của Ruby thanh lịch hơn nhiều, tất cả các chi tiết xử lý được ẩn bên trong method each, bạn chỉ cần nói cho nó biết phải làm gì với mỗi phần tử. Bên trong, method each về cơ bản sẽ gọi yield "Albert", rồi yield "Brenda", rồi yield "Charles", và cứ tiếp tục như vậy.

Block, viên ngọc sáng lấp lánh của Ruby

Sức mạnh thực sự của block là khi xử lý những thứ phức tạp hơn danh sách. Ngoài việc xử lý các chi tiết đơn giản bên trong method, bạn còn có thể xử lý thiết lập, dọn dẹp, và lỗi — tất cả đều được ẩn đi khỏi sự quan tâm của người dùng.

# Say bye to everybody
def say_bye
  if @names.nil?
    puts "..."
  elsif @names.respond_to?("join")
    # Join the list elements with commas
    puts "Goodbye #{@names.join(", ")}.  Come back soon!"
  else
    puts "Goodbye #{@names}.  Come back soon!"
  end
end

Method say_bye không sử dụng each, thay vào đó nó kiểm tra xem @names có phản hồi method join hay không, và nếu có thì sử dụng nó. Nếu không, nó chỉ đơn giản in biến đó ra dưới dạng chuỗi ký tự. Cách không quan tâm đến kiểu thực sự của biến, mà chỉ dựa vào các method mà nó hỗ trợ, được gọi là “Duck Typing”, như câu nói “nếu nó đi như vịt và kêu như vịt…”. Lợi ích của điều này là không hạn chế một cách không cần thiết các kiểu biến được hỗ trợ. Nếu ai đó tạo ra một loại class danh sách mới, miễn là nó triển khai method join với cùng ngữ nghĩa như các danh sách khác, mọi thứ sẽ hoạt động đúng như dự kiến.

Khởi chạy script

Vậy đó là class MegaGreeter, phần còn lại của tệp chỉ gọi các method trên class đó. Có một thủ thuật cuối cùng cần chú ý, đó là dòng:

if __FILE__ == $0

__FILE__ là biến đặc biệt chứa tên của tệp hiện tại. $0 là tên của tệp được dùng để khởi chạy chương trình. Kiểm tra này có nghĩa là “Nếu đây là tệp chính đang được chạy…” Điều này cho phép một tệp được sử dụng như một thư viện mà không thực thi mã trong ngữ cảnh đó, nhưng nếu tệp đang được sử dụng như một chương trình thực thi, thì hãy thực thi mã đó.

Coi như đã làm quen xong

Vậy là kết thúc chuyến tham quan nhanh về Ruby. Còn rất nhiều thứ để khám phá: các cấu trúc điều khiển khác nhau mà Ruby cung cấp; cách sử dụng block và yield; module dùng như mixin; và nhiều hơn nữa. Tôi hy vọng trải nghiệm Ruby vừa rồi đã khiến bạn muốn tìm hiểu thêm.

Nếu vậy, hãy ghé thăm khu vực Tài liệu của chúng tôi, nơi tổng hợp các liên kết đến sách hướng dẫn và tài liệu học, tất cả đều miễn phí trực tuyến.

1 | 2 | 3 | 4